හදීස් කලාව – 03 මත්රූක් හදීස්

0

හදීස් කලාව පිලිබදව කථා කරන ලිපි මාලාව තුල මීට ඉහත හදීස් කලාව පිලිබදව විමසුමක් යන ලිපිය තුලින් හදීස් කලාව යනු කුමක්ද? යන්නත් ඉන්පසු හදීස් කලාව – 01 සහීහ් හදීස් යන ලිපිය තුලින් හදීස් කලාවේ ‘සහීහ්’ යන රීතිය ගොඩනැඟී ඇත්තේ කවර ආකාරයට ද යන්නත්, අනතුරුව හදීස් කලාව – 02මවුලු හදීස් හදීස්’ යන ලිපිය තුලින් හදීස් කලාවේ ‘මවුලු’ යන රීතිය ගොඩනැඟී ඇත්තේ කවර ආකාරයට දයන්නත් සාකච්චා කලෙමු. අද මෙම ලිපිය තුලින් ‘මත්රූක්’ අත්හැරිය යුතු හදීස් පිලිබදව සාකච්චා කිරීමට අදහස් කරමි.

හදීස් කලාව පිලිබදව කථා කරන ලිපි මාලාව තුල මීට ඉහත හදීස් කලාව පිලිබදව විමසුමක් යන ලිපිය තුලින් හදීස් කලාව යනු කුමක්ද? යන්නත් ඉන්පසු හදීස් කලාව – 01 සහීහ් හදීස් යන ලිපිය තුලින් හදීස් කලාවේ ‘සහීහ්’ යන රීතිය ගොඩනැඟී ඇත්තේ කවර ආකාරයට ද යන්නත් සාකච්චා කලෙමු.තව කියවන්න:- http://yahamaga.com/?cat=77 |

මවුලූ හදීස්වලට පසු ප‍්‍රතික්‍ෂෙප විය යුතු හදීස් අතුරින් දෙවන තැනට ඇත්තේ මත්රූක් නැමැති වර්ගයේ හදීස් ය. හදීසයක දැනුම් දෙන්නන්ගෙන් කෙනෙක් බොරුකාරයෙකු යැයි සැකයක් මතුවූ විට, එම හදීසය මත්රූක් වේ. හදීස් හි අදාල පුද්ගලයා බොරු කියූ බව ඔප්පු නොවුනද, පොදුවේ ඔහු බොරු කියන පුද්ගලයෙක් බව සනාථ වූ විට ඔහු දැනුම් දෙන හදීස් මත්රූක් ඝනයට අයත් වේ.

දැනුම් දෙන්නා බොරුකාරයෙක් බව සැකයෙන් තොරව සනාථ වූ විට එවැනි හදීස් මවුලූ (ගොතන ලද එකක්) වන බව මීට ඉහත මවුලූ හදීස් යන ලිපියෙන් සාකච්ඡා කළෙමු. මත්රූක් වල දැනුම් දෙන්නා බොරුකාරයෙක් බව ඔප්පු නොවුනද, පොදුවේ ඔහු මත බොරුකාරයෙක් යන චෝදනාවක් පවතී. මවුලූ හා මත්රූක් අතර ඇති වෙනස මෙයයි. උදාහරණයක් ලෙස පහත හදීසය සඳහන් කළ හැකිය.

නබි (සල්) තුමාණෝ අනිවාර්ය සලාතයේදී ‘බිස්මිල්ලාහිර්රහ්මානිර්රහීම්’ යැයි ශබ්ද නගා පාරායණය කළහ. ‘ෆජ්ර් සලාතයේදී කුනූත් පාරායණය කරන කෙනෙකු ලෙස සි‍ටියහ. තවද අරෆා දිනයේ පජ්ර් සලාතයේ ‘තක්බීර්’ පවසන්නෙකු ලෙස සිටියහ. ‘අයියාමුතෂ්රීත්’ අවසාන දිනයේ ‘අසර්‘ සලාතයත් සමඟ ‘තක්බීර්’ අවසන් කරන්නේය.

මූලාශ්‍ර ග්‍රන්ථය – දාරකුද්නී

ඉහත හදීසයේ දන්වන්නන් (සනද්) දම්‍වැල පහත ආකාරයට වේ,

  • අලි හා අම්මාර් (රලි) තුමා මඟින්
  • අබීතුෆෙයිල් (රහ්)
  • — ජාබිර් (රහ්)
  • — අම්ර් ඉබුනු ශම්ර් (රහ්)
  • — අසද් ඉබුනු සෙයිද් (රහ්)
  • — කාසිම් ඉබුනු හසන් ඉබුනු සුබෙයිදී (රහ්)
  • — අබ්දුල්ලා ඉබුනු අහ්මද් ඉබුනු සිබිත් අල්-බස්සාර් (රහ්)
  • — ඉමාම් දාරකුද්නී (හදීස් ග්‍රන්ථයේ කතෘ)

ඉහත හදීස් දම්වැලේ  ‘අම්ර් ඉබුනු ශම්ර්’ නැමැති පුද්ගලයා (එනම් දම්වැලේ ඉමාම් දාරකුද්නී සිට 05 වැනියා) ‘මත්රූක්’ හෙවත් බොරු (හෙවත් මුසාවන්) පවසන්නෙකු බවට චෝදනා ලැබූ පුද්ගලයෙකු වේ. මොහු ගැන ‘ඉමාම් නසායි’ හා ‘ඉමාම් දාරකුද්නී’ යන හදීස් කලාවේ විද්වතුන් දෙපල පැවසීමේ දී මොහු බොරු     පැවසීමේ ප්‍රකට පුද්ගලයෙකු බවත්, එමනිසා මොහු ‘මත්රූකුල් හදීස්’ එනම්,  ප්‍රතික්ෂේප කලයුතු කෙනෙකු බවත්  ඔප්පු කොට ඇත.

ඉහත නිදසුන අනුව ද මවුලූ හා මත්රූක් යන දෙවර්ගයම ප‍්‍රතික්‍ෂෙප විය යුතු හදීස් වේ යන්නෙහි හදීස් කලාව තුල කිසිඳු මතභේදයක් නොමැති බව තහවුරු වේ.

 

ඉබුනු ජෙමීල් / අබූ අර්ශද්

 

ඉබුනු ජෙමීල්/අබූ අර්ශද්තව කියවන්න:- http://yahamaga.com/?p=6363 |

අබූ අර්ෂද්

අබූ අර්ෂද් - ලිපි සියල්ල පෙන්වන්න

Similar articles



අදහස් , යෝජනා හා විවේචන මෙහි පහතින් සටහන් කරන්න

විශේෂ අවදානයට - ඔබගේ ඊමේල් ලිපිනය ප්‍රසිද්ධ නොකරන බව කරුණාවෙන් සලකන්න. *